Voetbal is de populairste sport ter wereld en trekt miljarden mensen naar de televisie, het stadion of het veld. Van kinderen die op straat spelen tot professionele spelers die voor volle stadions optreden: de bal rolt overal. Wat maakt dit spel zo bijzonder? En waarom raakt het zoveel mensen, ongeacht hun achtergrond of leeftijd?
De geschiedenis van het mooiste spel
De moderne regels van het spel werden in 1863 vastgelegd door de Football Association in Engeland. Dat was het begin van een georganiseerde vorm van het spel zoals we dat nu kennen. Daarvoor bestonden er al eeuwenlang varianten waarbij een bal met de voet werd voortbewogen, maar de regels verschilden per stad of regio. De oprichting van de FIFA in 1904 zorgde ervoor dat het spel internationaal georganiseerd werd. Sindsdien groeide de populariteit razendsnel. Het eerste officiële WK vond plaats in 1930 in Uruguay, en sindsdien is het toernooi uitgegroeid tot het grootste sportevenement op aarde. In Europa werd het EK pas later populair: het eerste Europees kampioenschap voor landen werd gespeeld in 1960 en won door de Sovjet-Unie. Nu doet elk land op het continent zijn best om zich te plaatsen voor dit grote toernooi.
Hoe een wedstrijd in elkaar zit
Een officiële wedstrijd duurt negentig minuten, verdeeld in twee helften van 45 minuten. Twee teams van elk elf spelers proberen de bal in het doel van de tegenstander te schieten. De keeper is de enige speler die de bal met de handen mag aanraken, maar alleen binnen zijn eigen strafschopgebied. Naast de standaardregels zijn er ook afspraken over buitenspel, vrije schoppen en strafschoppen. Buitenspel is een van de bekendste en ook meest besproken regels. Een speler staat buitenspel als hij dichter bij de doellijn van de tegenstander staat dan zowel de bal als de voorlaatste verdediger op het moment dat de bal gespeeld wordt. Tegenwoordig helpt de VAR, de videoscheidsrechter, bij het controleren van dit soort beslissingen. Dit systeem wordt gebruikt in de meeste grote competities en toernooien wereldwijd.
Nederland en de internationale top
Het Nederlands elftal heeft een rijke geschiedenis in het internationale spel. Oranje stond drie keer in de WK-finale, in 1974, 1978 en 2010, maar won het toernooi nog nooit. Het EK van 1988 blijft de grootste triomf: in West-Duitsland werd de titel gewonnen met een ploeg vol legendarische spelers als Marco van Basten, Ruud Gullit en Frank Rijkaard. Op het EK van 2024, gehouden in Duitsland, bereikte Nederland de halve finale. In die wedstrijd verloor Oranje met 2-1 van Engeland door een goal van Ollie Watkins in de laatste minuut. Spanje en Engeland stonden daarna tegenover elkaar in de finale in Berlijn. Voor Nederland was het toch een sterk toernooi, met spelers als Cody Gakpo en Memphis Depay die indruk maakten. De hoop op een nieuwe eindstrijd blijft groot bij de vele miljoenen fans in het land.
Voetbal in de samenleving
Het spel heeft een grote invloed op de maatschappij, ver buiten het veld. Clubs brengen wijken samen, nationale toernooien zorgen voor een gemeenschappelijk gevoel en het spel geeft kinderen een plek om te bewegen en vriendschappen te sluiten. In veel landen is de lokale club het hart van de gemeenschap. Mensen gaan samen naar wedstrijden, dragen dezelfde kleuren en praten de week erna na over wat er gebeurde. De sport verbindt ook op internationaal niveau: tijdens een WK of EK kijken mensen in heel Europa en de rest van de wereld tegelijk naar dezelfde wedstrijden. Tegelijk kent het spel ook uitdagingen, zoals racisme op de tribunes, financiële ongelijkheid tussen clubs en de druk op jonge talenten. Sportorganisaties en clubs werken aan programma’s om deze problemen aan te pakken, al is dat een langzaam proces. Het spel blijft groeien, zowel in populariteit als in de aandacht voor wat er buiten het veld speelt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel landen doen mee aan een EK?
Aan het EK voetbal doen 24 landen mee. Dit aantal werd in 2016 uitgebreid, daarvoor waren er 16 deelnemers. De landen spelen eerst een kwalificatietoernooi om een plek op het eindtoernooi te verdienen.
Wat is de VAR en waarvoor wordt hij gebruikt?
De VAR staat voor Video Assistant Referee, oftewel de videoscheidsrechter. Deze technologie helpt de hoofdscheidsrechter bij het beoordelen van doelpunten, strafschoppen, directe rode kaarten en gevallen van buitenspel. Een team van scheidsrechters bekijkt de beelden opnieuw om foute beslissingen te voorkomen.
Welk land heeft het meeste WK-titels gewonnen?
Brazilië heeft met vijf titels de meeste wereldkampioenschappen gewonnen. Daarna volgen Duitsland en Italië met elk vier titels. Argentinië en Frankrijk wonnen elk drie keer het toernooi.
Hoe oud zijn spelers gemiddeld als ze hun eerste profcontract tekenen?
De meeste professionele spelers tekenen hun eerste contract rond hun zestiende of zeventiende jaar. Veel clubs halen talenten al op jongere leeftijd naar hun jeugdacademie, soms al vanaf acht of negen jaar, maar een officieel profcontract volgt pas later.
