Iedereen heeft ze: moedervlekken. De gemiddelde volwassene heeft er zo’n dertig tot veertig, verspreid over het hele lichaam. De meeste zijn volkomen onschuldig en veranderen nauwelijks gedurende je leven. Maar soms verandert er wel iets, en dan is het belangrijk om te weten waar je op moet letten.
Wat zijn moedervlekken eigenlijk?
Een moedervlek is een cluster van melanocyten, de pigmentcellen die je huid kleur geven. Ze ontstaan wanneer deze cellen in een groep groeien in plaats van gelijkmatig verspreid over de huid. De meeste moedervlekken ontwikkelen zich in de kindertijd en puberteit, maar ze kunnen ook later in het leven ontstaan.
Moedervlekken variëren in kleur van lichtbruin tot donkerbruin of zelfs zwart. Ze kunnen plat of verheven zijn, rond of ovaal, en variëren in grootte van een speldenprik tot enkele centimeters. Nieuwe moedervlekken na je dertigste verdienen extra aandacht, net als moedervlekken die veranderen.
Het aantal moedervlekken dat iemand heeft, wordt deels bepaald door genetische aanleg en deels door zonblootstelling. Mensen die als kind veel in de zon hebben gezeten, hebben doorgaans meer moedervlekken. Meer dan vijftig moedervlekken wordt beschouwd als een risicofactor voor het ontwikkelen van een melanoom.
Wanneer is een moedervlek verdacht?
De ABCDE-regel is een beproefde methode om moedervlekken te beoordelen. Asymmetrie, een onregelmatige Border, wisselende Color, een Diameter groter dan zes millimeter en Evolution (verandering) zijn allemaal signalen die verdere beoordeling rechtvaardigen.
Daarnaast zijn er enkele aanvullende signalen waar je op kunt letten:
- Een moedervlek die jeukt, pijn doet of bloedt zonder aanleiding
- Een moedervlek die er heel anders uitziet dan je overige moedervlekken (het zogenoemde lelijke eendje)
- Een nieuwe, donkere vlek die snel groter wordt
- Een moedervlek met een glanzend, glad oppervlak in plaats van de gebruikelijke textuur
Het hebben van een of meer van deze kenmerken betekent niet automatisch dat er sprake is van kanker, maar het is wel een reden om een arts te bezoeken.
Verwijdering om medische of cosmetische redenen
Er zijn verschillende redenen waarom mensen een moedervlek willen laten verwijderen. Bij een verdenking op kwaadaardigheid is moedervlek verwijderen een diagnostische en therapeutische ingreep tegelijk. De verwijderde moedervlek wordt altijd opgestuurd voor pathologisch onderzoek om zekerheid te krijgen over de aard ervan.
Daarnaast laten mensen moedervlekken verwijderen die cosmetisch storend zijn of die op plekken zitten waar ze regelmatig geïrriteerd raken, bijvoorbeeld door kleding of scheermesjes. Deze ingreep is eenvoudig, wordt onder lokale verdoving uitgevoerd en laat doorgaans een minimaal litteken achter.
Het is een misvatting dat je moedervlekken alleen kunt laten verwijderen als er een medische noodzaak is. Veel mensen kiezen ervoor om hinderlijke moedervlekken preventief te laten weghalen, zeker als ze op plekken zitten waar ze regelmatig geraakt of geïrriteerd worden. Overleg met je huisarts over de mogelijkheden.
Preventie en regelmatige controle
De beste bescherming tegen kwaadaardige veranderingen in moedervlekken is een combinatie van zonbescherming en regelmatige controle. Vermijd overmatige UV blootstelling, gebruik zonnebrand en laat verdachte vlekken altijd beoordelen door een professional.
Maak er een gewoonte van om je huid maandelijks te inspecteren. Ken je eigen moedervlekkenpatroon en let op veranderingen. Bij twijfel is een bezoek aan de huisarts of dermatoloog altijd de juiste keuze. Liever een keer te vaak dan een keer te laat.
