Nederland is een fietsland. Of je nu dagelijks naar je werk fietst, in het weekend lange toertochten rijdt of serieus traint als wielrenner: de fiets is een vaste metgezel. Fietsen is gezond, goed voor het milieu en gewoon lekker. Maar uren in het zadel brengen ook lichamelijke klachten met zich mee waar weinig over gesproken wordt.
Van recreatieve fietstochten tot intensieve wielrentrainingen: miljoenen Nederlanders stappen dagelijks op de fiets. Dat is fantastisch voor je conditie en je hart, maar minder fantastisch voor bepaalde delen van je lichaam die gedurende al die uren onder constante druk staan.
De druk van het zadel
Wanneer je op een fiets zit, rust je lichaamsgewicht op een relatief klein oppervlak. Bij een racefiets is dat oppervlak nog kleiner. De druk concentreert zich op het perineum, het gebied tussen de zitbeenderen, en op de weke delen rond de anus. Bij kortdurend fietsen is dat geen probleem, maar bij langere afstanden of frequente ritten kan die druk klachten veroorzaken.
Veel fietsers ervaren gevoelloosheid, irritatie of pijn in het zitgebied. Dat is niet alleen oncomfortabel, het kan ook wijzen op overbelasting van de bloedvaten en zenuwen in dat gebied. Een goed passend zadel en de juiste fietsbroek maken een verschil, maar lossen niet alles op.
Een veelvoorkomende klacht onder fietsers
Wat veel fietsers niet weten is dat de combinatie van druk en trillingen ervoor kan zorgen dat de bekende symptomen van aambeien zich ontwikkelen. De aanhoudende belasting van het zitgebied kan ertoe leiden dat de bloedvaten rond de anus opzwellen. Dit uit zich in jeuk, een branderig gevoel, bloedverlies bij de ontlasting of een voelbare zwelling.
Geschat wordt dat aambeien tot de top vijf van veelvoorkomende klachten bij regelmatige fietsers behoren. Toch worden ze zelden besproken in fietsgroepen of op fora. Het taboe is groot, terwijl de oplossing dat niet hoeft te zijn.
Preventie op de fiets
Er zijn gelukkig concrete stappen die je kunt nemen om klachten te voorkomen of te beperken. Het begint bij het juiste materiaal en de juiste gewoontes.
- Investeer in een ergonomisch zadel dat past bij je zitbeenderen en rijstijl
- Draag altijd een goede fietsbroek met padding en vermijd ondergoed daaronder
- Sta regelmatig uit het zadel tijdens langere ritten om de druk te verlichten
- Gebruik een zitcrème om wrijving en irritatie te voorkomen
- Zorg voor een correcte zithoogte en zadelpositie om onnodige druk te vermijden
Daarnaast is het slim om na elke rit het zitgebied goed te reinigen en droog te houden. Wrijving in combinatie met vocht is een recept voor irritatie.
Weet wanneer je hulp moet zoeken
Bij de meeste fietsers blijft het bij licht ongemak dat met de juiste maatregelen goed te managen is. Maar als klachten aanhouden, verergeren of gepaard gaan met bloedverlies, is het verstandig om een huisarts te bezoeken. Die kan beoordelen of een doorverwijzing naar een specialist nodig is.
Moderne behandelmethoden zijn veel minder ingrijpend dan veel mensen vrezen. In de meeste gevallen is een poliklinische ingreep voldoende en sta je binnen enkele dagen weer op de pedalen. Het ergste wat je kunt doen is er te lang mee rondlopen.
